Licht en Duisternis, Duisternis en Licht

 Wil jij een column over het thema Licht en Duisternis schrijven, vroeg de redactie van deze website aan me.“Ik denk dat we dat wel zal lukken”, was mijn  antwoord.Maar de werkelijkheid is dat ik de deadline voor het inleveren ruim overschreden heb.

Een zelfmoord van een goede bekende, kort na de vraag van de redactie, verstoorde de gemoedsrust die ik nodig heb om te kunnen schrijven.De reis naar het buitenland om de uitvaart bij te wonen bracht ook de herinnering aan soortgelijke situaties uit het verleden terug in mijn bewustzijn.De wetenschap dat het gevaar van een zelfmoord niet was onderkent door de medici, verergerde de pijn. En de vraag naar het waarom. Waarom? Waarom was zijn wereld zo zwart, waarom was er geen licht in zijn duisternis.

Een psychiatrisch patiënt uit Deventer schreef :

 

“Een stoornis in je brein of een teveel aan levenspijn doet je een ander mens zijn”. Ziekelijke depressiviteit wordt veroorzaakt door zo’n stoornis in je brein, maar daar zijn antidepressiva  voor. In veertig jaar tijd heb ik regelmatig naast het bed van een stervende gezeten.

Duisternis wordt dan zichtbaar, want hoe dichter bij het moment van sterven, hoe minder vaak bezoek en die bezoekjes worden ook steeds korter van duur. Niet van mij overigens, want ik weet dat dit proces optreedt bij artsen en verpleegkundigen, broers en zussen, kinderen en ouders, daarom probeer ik die lacune te vullen met mijn aanwezigheid. Maar het snijdt wel door je hart als je dan hoort: “ Al mijn Broeders verlaten mij!”. Ik heb daar wel met Broeders over gesproken en algemeen wordt de angst geuit dat men niet weet waar men over moet praten aan een sterfbed. Daarom gaat men niet. Maar een stervende is nog niet dood. Het is een gewoon mens die wil weten wat er in de wereld gebeurd. Daar is niets aan veranderd sinds de boodschap kwam dat het sterven aanstaande is.

Bij een impulsieve zelfmoord heb je niet de kans gehad om elkaar te spreken. Het is heel vreemd om te ervaren dat jouw psyche opeens een eigen rol gaat spelen. Dat het beïnvloeden van die rol vaak moeilijk is. Dat daar soms een opname in een psychiatrisch ziekenhuis noodzakelijk voor is.

Dat je dan je Broeders hard nodig hebt om te geloven dat je weer gezond kunt worden. Bezoek van een Broeder geeft dan weer licht in die duisternis, maar het uitstoten van een Broeder, zoals ik jaren geleden heb zien gebeuren in een Loge waar men bang was voor een psychiatrisch zieke, is werkelijk “ Al mijn Broeders verlaten mij”. Opeens zijn de kardinale deugden dan blijkbaar van geen enkel betekenis.

Geloof in je mede-Broeders, de Hoop dat ze je zullen bijstaan, dat ze met Liefde ook jouw herstel willen bevorderen, het is alles opeens weg  … totdat er twee Broeders zijn die de andere Broeders aan de oren trekken en die wel doen wat Broeders zich zelf hebben opgelegd. Dan is er weer licht, dan is het kruis van de levenspijn weer beter te dragen.Bij de uitvaart in Engeland werd door de priester een ‘ Irish Blessing’ aangehaald als afscheid aan de overledene:

May the road rise up to meet you,

may the wind be always at your back,

May the sun shine warm upon your face,

and the rain fall soft upon your fields,

and until we meet again,

May God hold you in the palm of His hand.

(In de film ‘Blow’ komt deze zegen in een iets andere vorm voor:

“May the wind always be on your back

and the sun upon your face

and may the winds of destiny

carry you aloft to dance with the stars.”)

Ik herkende een stukje alchemie daar in, zeker nadat de priester had gezegd “ … earth to earth …”.

En tijdens mijn overpeinzingen kwam de volgende tekst boven borrelen:

There are four questions of value in life...

What is sacred?

Of what is the spirit made?

What is worth living for, and what is worth dying for?

The answer to each is the same: only love.”

Don Juan deMarco (1995)