SYMPOSIUM
‘DE ROL VAN SYMBOLIEK IN DE DAGELIJKSE COMMUNICATIE’

Groningen, zaterdag 6 oktober 2018

(door Heiko ter Horst)

Wij Vrijmetselaren zijn vertrouwd met talloze soorten - en varianten van symbolen. De ontvankelijkheid voor symbolen mag welhaast als een conditio sine qua non worden gezien voor het zijn van Vrijmetselaar. “Een Vrijmetselaar werkt, samen met andere Vrijmetselaren, met behulp van symbolen en rituelen aan zijn persoonlijke vorming. Deze symbolen en rituelen zijn door de traditie gegeven; zij worden door de Vrijmetselaar naar eigen inzicht geïnterpreteerd”. Het is niet voor niets dat deze zinsnede terug te vinden is in artikel 1 lid 1 van de Algemene Bepalingen van de Ordegrondwet van het Grootoosten der Nederlanden.

Niet alleen in de ‘symbolieke’ graden (“what’s in a name?”), maar ook in alle voortgezette werkwijzen speelt symboliek een voorname rol. De Orde der Hoge Graden vormt daarop geen uitzondering. Inderdaad, geen uitzondering, maar ik meen dat symbolen van de Hoge Graden wel uitzonderlijk zijn: van een bijzondere, specifieke aard.
Zij, en ik denk daarbij met name aan de symbolen van het Kruis met daaraan de Rode Roos, de Pelikaan, de Phoenix, en het Woord, willen de essentie van het gedachtegoed van onze Orde weerspiegelen. Het Kruis met de Roos: het zinnebeeld der Liefde, gehecht aan het universele beeld van hem die zich steeds opnieuw in Liefde geeft en zich in Liefde terugvindt. De Pelikaan die haar jongen voedt met haar hartebloed, zinnebeeld der opofferende Liefde. De Phoenix, die telkens weer uit de as van haar verbranding opstijgt, het symbool van onze wedergeboorte door het vuur van de Liefde. Het Woord, dat ons onder meer herinnert aan hem die op zijn levensweg uitziet naar het verdoolde lam, dat hij liefdevol in zijn armen neemt.
Deze symbolen staan alle, op hun eigen wijze, voor datgene waaraan de Soevereine Prins van het Rozekruis zich vrijwillig heeft verbonden: het liefdebeginsel; de bereidheid tot offerende liefde voor de medemens. Zij illustreren zinnebeeldig de weg die de Soevereine Prins van het Rozekruis te gaan heeft.
Liefde voor de medemens. Het zijn deze woorden waar het in de Orde der Hoge Graden op aan komt. De weg van de Soevereine Prins van het Rozekruis voert hem niet alleen naar zijn binnenste, wijst hem niet alleen op zijn verhouding tot de Opperbouwmeester des Heelals, maar voert hem met name naar buiten, naar zijn omgeving, naar zijn medemens. (Het zou maar zo kunnen dat hij op die weg een Broeder Gezel tegenkomt!). Hier zit een wezenskenmerk van onze symboliek: de opdracht om naar buiten te treden.

Dit besef van het daadwerkelijk uitdragen van de kernwaarden van de Orde der Hoge Graden, de notie van onze externe, omgevingsgerichte oriëntatie, heeft het Opperbestuur op het idee gebracht om tijdens het aanstaande symposium door middel van de thematiek der symbolen een verbinding te zoeken met de wereld om ons heen. Dit vanuit het besef dat de relatie met symboliek weliswaar kenmerkend is voor het wezen van de Vrijmetselarij; maar dat dit uiteraard niet wil zeggen dat Vrijmetselaren daarin uniek zijn, dat zij het alleenrecht hebben op het hanteren van symbool

Integendeel, we beseffen allemaal dat symbolen van oudsher ook in de ons omringende wereld, ‘in de dagelijkse communicatie’, een cruciale rol vervullen. Of het nu gaat om de evolutionaire ontwikkeling der mensheid, om religie, om kunst, om taalgebruik: symboliek is overal aanwezig en waarneembaar. Niet alleen de ‘materiële’ wereld, maar ook (en wellicht des te meer) onze geestelijke, zo u wilt psychische wereld, is doordrenkt van symboliek. We hoeven maar te kijken naar de psychoanalyse van Freud met zijn ‘Traumdeutung’ waarin hij (veelal symbolische) beelden uit dromen tracht te verklaren, of naar de ideeën die zijn leerling Jung ontwikkelde rondom het ‘collectief onbewuste’, waarin oeroude symbolen uit de wereld van het magisch-realisme, uit sagen, sprookjes, legenden en mythologie een voor ons herkenbare betekenis toebedeeld krijgen.

Kortom, alles om ons heen, het hele leven is doordrenkt met symbolen en symboliek. Ook ons gewone, dagelijkse leven.

Vanuit de speciale verbondenheid die wij als Vrijmetselaren met symbolen hebben, èn vanuit het besef dat de Soevereine Prins van het Rozekruis de taak heeft om langs het pad der liefde naar buiten te treden en verbinding te zoeken met de medemens, is het idee ontstaan om het aanstaande symposium de titel ‘De rol van symboliek in de dagelijkse communicatie’ mee te geven. Het Opperbestuur ziet dit symposium als een mogelijkheid om gestalte geven aan onze missie.

Net als het symposium ‘De lotus en de roos’ van vijf jaar geleden in Maastricht, zal ook het aanstaande symposium daarom voor iedereen, maçon of profaan, toegankelijk zijn. Een van de drie inleiders is ook geen Vrijmetselaar.

Geert Molenberghs is verbonden aan de vakgroep Wiskunde/Statistiek van de Katholieke Universiteit Leuven. Hij zal spreken over symbolen in literatuur, geschiedenis en levensbeschouwing, gezien door de ogen van een wiskundige.

Bastiaan Everink is een oud-marinier die het besluit nam om het roer om te gooien. Nu is hij een succesvol operazanger die zingt over de gehele wereld en zal een voordracht houden: Worden die je bent. Hij beschrijft daarbij de fascinerende zoektocht naar een identiteit.

Henk Schoonhoven is oud-docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en docent Klassieke Oudheid aan de Noordelijke Seniorenacademie. Hij weet zijn gehoor steeds te boeien met verhalen en inzichten vanuit zijn vakgebied.

Deze drie inleiders zullen ieder vanuit een specifieke invalshoek hun licht laten schijnen over het begrip ‘symboliek’ en daardoor de deelnemers laten beseffen welke voorname rol symbolen spelen in ons bestaan. Vaak wordt het symbool expliciet gebruikt of herkend, maar heel vaak ook niet. De stap van niet herkennen naar wel herkennen kan tot dieper inzicht in denken en handelen leiden, tot meer bewustwording in onze communicatie.

De Martinikerk te Groningen vormt het sfeervolle decor voor dit symposium, waar u ontvangen wordt tussen 11:30 en 12:30 uur, met koffie of thee en natuurlijk Groninger koek. Na afloop wordt u een drankje en een hapje aangeboden.
De entree bedraagt € 25,- per persoon, studenten betalen € 15,- .

Kaarten zijn nu al via email te bestellen via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. waarbij u aangeeft hoeveel kaarten u wenst te ontvangen.